விஷ்ணுவின் பல்வேறு அவதாரங்களில் தனித்துவமானதாகக் கருதப்படுவது ஹயக்ரீவ அவதாரம். குதிரையின் தலையும் மனித உடலும் கொண்ட வடிவில் விஷ்ணு தோன்றியதாக இந்து புராணங்களில் கூறப்படுகிறது. கல்வி, அறிவு மற்றும் ஞானத்தின் தெய்வமாக ஹயக்ரீவர் வழிபடப்படுகிறார். ஆண்டுதோறும் ஹயக்ரீவ ஜெயந்தி நாளில் பக்தர்கள் சிறப்பு வழிபாடுகளை மேற்கொள்கின்றனர்.

புராணக் கதைகளின்படி, மது மற்றும் கைடபர் என்ற அசுரர்கள் பிரம்மாவிடம் இருந்த வேதங்களை அபகரித்ததாகக் கூறப்படுகிறது. இதனால் உலகில் அறிவு மற்றும் தர்மம் பாதிக்கப்படும் சூழல் ஏற்பட்டதாக நம்பப்படுகிறது. வேதங்களை மீட்டுக் கொண்டு வருவதற்காக விஷ்ணு ஹயக்ரீவ வடிவத்தை எடுத்ததாக புராணங்களில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.

குதிரையின் தலை கொண்ட இந்த வித்தியாசமான வடிவம் குறித்து பல்வேறு புராண மரபுகளில் வெவ்வேறு கதைகள் காணப்படுகின்றன. சில மரபுகளில் ஹயக்ரீவர் வேதங்களையும் ஞானத்தையும் பாதுகாத்தவர் என போற்றப்படுகிறார். இதன் காரணமாக கல்வி கற்கும் மாணவர்கள் மற்றும் அறிவை நாடுபவர்கள் ஹயக்ரீவரை வழிபடுவது பாரம்பரியமாக இருந்து வருகிறது.

ஹயக்ரீவ ஜெயந்தி என்பது வெறும் புராணக் கதையை நினைவுகூரும் நாளாக மட்டுமல்லாமல், அறிவு, கல்வி மற்றும் ஞானத்தின் முக்கியத்துவத்தை எடுத்துரைக்கும் நாளாகவும் பக்தர்களால் கருதப்படுகிறது. ஹயக்ரீவ அவதாரம் தொடர்பான தகவல்கள் இந்து புராணங்கள் மற்றும் பாரம்பரிய நம்பிக்கைகளை அடிப்படையாகக் கொண்டவை என்பதை நினைவில் கொள்ள வேண்டும்.